و مشروحا . و بالجمله . فرضاخ ( ferz x ) ص . ع . رجل فرضاخ : مرد ستبر پهن جثه . و مرد دراز بالا . فرضاخة ( ferz xat ) ص . ع . امراة فرضاخة : زن ستبر پهن جثه . و زن دراز بالا . و نيز زن بزرگ پستان . فرضاخية ( ferz xiyat ) ص . ع . امراة فرضاخية : زن بزرگ پستان . فرضة ( farzat ) ا . ع . واحد فرض يعنى يك رخنهء آتش زنه . فرضة ( farzat ) م . ع . فرض فروضا و فرضة . مر . فروض . فرضة ( forzat ) ا . ع . دهانهء جوى . و رخنه‌اى كه از آن آب كشند . و جاى در آمدن بكشتى از لب دريا . و سوراخ پاشنهء در . و دهان دوات . ج : فرض ( foraz ) . و رخنهء كمان كه جاى چلهء آنست . و رخنه و شكاف ديوار . ج : نيز فرض . و نام دهى و موضعى . فرضخ ( ferzex ) ا . ع . كژدم و عقرب . فرضم ( ferzem ) ا . ع . گوسپند كلانسال . و گوسپند شكسته سرون . و گوسپند بىدندان . فرضمى ( ferzemiyy ) ص . ع . بعير فرضمى : شتر بزرگ شديد الوطى . فرضول ( farzul ) ا . ع . چكش تفنگ و دنگ تفنگ . و چقماق . فرضى ( farzi ) ص . پ . منسوب بفرض بمعنى واجب و بمعنى گمان و حدس و پندار . فرضيات ( farziyy t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - واجبات يعنى امورى كه عمل به آنها فرض و واجب باشد . و حدسيات و چيز هائى كه به گمان و قياس و وهم بدانها پى مىبرند . فرضيه ( farziyye ) ص . پ . منسوب بفرض بمعنى واجب و بمعنى گمان و حدس و قياس . فرط ( fart ) ا . ع . افراط ، تجاوز از حد چيزى . و چيرگى و غلبه . و كوه خرد . و سر پشته . و نشان و علامت راه . ج : افرط و افراط . و هنگام و وقت . يق : لقيته فى الفرط بعد الفرط يعنى ملاقات كردم او را هنگامى پس از هنگامى و اين زياده از پانزده و كمتر از سه روز نباشد . و لا القاه الا فى الفرط : ملاقات نكردم او را در ايام فرط مگر يك مرتبه . و آتيك فرط يوم او يومين : آمد تو را پس از يك يا دو روز . و نيز فرط : سستى و كوتاهى در كار . يق : و اياك و الفرط . فرط ( fart ) م . ع . فرط فى الامر فرطا و فروطا ( از باب نصر ) : سستى كرد در آن كار و كوتاهى نمود و ضايع كرد و بىتيمار گذاشت آن كار را تا فوت شد . و فرط على فلان : شتابى كرد بر فلان . و فرط و عليه : چيره شد بر آن و غلبه كرد . قوله تعالى : إِنَّنا نَخافُ أَنْ يَفْرُطَ عَلَيْنا . و فرط اليه فنى قول يعنى قول به او داده‌ام . و فرط عليه فى القول : پيش‌دستى كرد و از حد درگذشت در گفتار . و فرط اليه رسولا : پيش كرد و فرستاد رسول را . و فرط فلان ولدا : فرزند نارسيده مرد از فلان . و فرطت النخلة : گشنى داده نشد آن خرما بن چندان كه خشك و درشت گرديد طلع آن . و فرط القوم فرطا و فراطة ( از باب ضرب ) : پيشاپيش آن قوم رفت تا اصلاح كند جهة آنها آبخورد . دول را . فرط ( fart ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بسيارى و كثرت و زيادتى . و غلبه . و فراوانى . و فرط محبت : فراوانى و بسيارى دوستى و اشتياق . فرط ( farat ) ص . ع . آنكه پيشاپيش قوم رود تا اسباب آبخور را درست و فراهم كند ، واحد و جمع در وى يكسان است . يق : رجل فرط و قوم فرط . الحديث : انا فرطكم على الحوض لارتاد لكم الماء . و هرچه پيش فرستاده شود از اجر و عمل و فرزند نارسيده . الصلاة على الطفل الميت : اللهم اجعله لنا فرطا . و آب پيش آيندهء از آبهاى ديگر . فرط ( forat ) ا . ع . ج . فرطة . فرط ( forot ) ا و ص . ع . اسب تيز گذرندهء از اسبان . و اسب شتاب رو . و پشته و بلندى . ج : افراط . و ستم و از حد در گذشتگى . و امر فرط : كارى كه در وى از حد در گذرانيده باشند . و كار گذاشته و مانده . قوله تعالى : وَ كانَ أَمْرُهُ فُرُطاً . فرطاح ( fert h ) ص . ع . راس فرطاح : سر پهن . فرطاس ( fert s ) ا . ع . هر چيز پهن . فرطة ( fartat ) ا . ع . يك بار بر آمدن از حد و درگذشتن از آن . فرطة ( fortat ) ا . ع . پيشى و برآمدگى و بيرون آمدگى و خروح . ج : فرط . و منه قول ام سلمة لعايشة رضى اللّه عنهما : ان رسول - الله صلى اللّه عليه و آله نهاك عن الفرطة فى البلاد . فرطحة ( fartahat ) م . ع . فرطحه فرطحة : پهن گردانيد آن را . فرطسة ( fartasat ) م . ع . فرطس فرطسة : كشيد خوك فرطيسة خود را و دراز كرد آن را . فرطمة ( fartamat ) م . ع . فرطم الخف فرطمة : دوخت فرطوم موزه را و در پى كرد آن را . فرطوس ( fartus ) ا . پ . نام مبارزى تورانى از لشكر افراسياب . ؟ ؟ ؟ ا . ع . نرهء خوك .